Lata 80. i 90. ubiegłego wieku zostały zdominowane – jeśli chodzi o kino sensacyjne – przez twardych, niemiłosiernie silnych (albowiem posiadających na sobie wiele, bardzo wiele kilogramów mięśni) facetów, dla których noszenie ze sobą – ewentualnie na sobie – małego arsenału broni nie stanowiło żadnego problemu. Filmy akcji zdominowało zaledwie kilku aktorów, a konkretnie liczyły się tylko dwa nazwiska Arnold Schwarzenegger i Sylvester Stallone.

Ten pierwszy ustalił kanony prawie w każdej odmianie kina akcji. Science fiction? Wiadomo, Terminator – bezlitosny cyborg z przyszłości, który chce zniszczyć ostatnią nadzieję ludzkości. Fantasy? Conan – potężny wojownik przemierzający lądy w czasach poprzedzających powstanie najstarszych historycznych cywilizacji. Ludzie kontra potwory? Predator – choć tu trzeba przyznać, że pomysł na rasę wojowników z kosmosu zaczął żyć w kinie swoim własnym życiem i połączył się z inna serią – o której niżej – z Obcym. Człowiek – zbrojownia? Oczywiście Commando.
Stallone z kolei „zaklepał” dla siebie dwie kategorie: sportowca i żołnierza. Ta pierwsza to oczywiście Rocky – bokser włoskiego pochodzenia. Dziś oglądając kolejne części Rocky'ego mimowolnie zaczynamy się uśmiechać patrząc choćby na sceny walk na ringu, to nie zapominajmy, że pierwsza część cyklu zdobyła trzy Oscary. I nie był to chybiony wybór akademii. Również Rambo – niemogący znaleźć sobie miejsca weteran wojny wietnamskiej w pierwszym filmie cyklu „First Blood” to coś więcej, niż tylko bezsensowna przemoc.

Zmierzch bohaterów
Lecz czas robi swoje. Dziś „Terminator” Schwarzenegger nie gra już w filmach zajęty – jako gubernator – problemami ekonomicznymi Kalifornii. Stallone od lat szuka dla siebie ambitniejszych ról, jak choćby w filmie Oscar – mafijnej komedii, czy Cop Land – gdzie z Stallone z widocznym brzuszkiem gra zmęczonego policjanta. Znakiem czasu jest też właściwie zakończenie serii filmów o Johnie Rambo w zeszłorocznym obrazie zatytułowanym po prostu Rambo.
Inni aktorzy, którzy wydawało się,  przejmą pałeczkę po tych dwóch herosach, albo nie sprostali zadaniu, albo zadowolili się dalszymi miejscami w rankingu na najtwardszego aktora.
Szwed Dolph Lundgren (najbardziej znany za sprawą roli Ivana Drago, rosyjskiego boksera z czwartej części Rocky'ego), czy Belg Jean-Claude Van Damme najwyraźniej zadowolili się rolą gwiazd w filmach klasy – co najwyżej – B.
Pozostali na polu walki Amerykanie: zapaśnik Dwayne „The Rock” Johnson i Vin Diesel też raczej starają się uciec od zaszufladkowania jako „ostatni twardziele świata”. Zwłaszcza Johnson – który choć stara się bardzo, aktorem jest raczej średnim – ma na swym koncie rolę w mocno psychodelicznym filmie Southland Tales, wyreżyserowanym przez Richard Kelly'ego, twórcy kultowego, dla niektórych, obrazu Donnie Darko, oraz całkiem udanej komedii Get Smart będącej adaptacją telewizyjnego serialu szpiegowskiego z lat 60. XX wieku.
Nie pozostaje w takim razie nic innego, jak zwrócić się w stronę tzw. słabiej płci. Być może tam spotkamy heroiny, które niczym nie ustępują silnym mężczyznom?

Najtwardsza z najtwardszych
Bezapelacyjnie równych sobie nie ma niejaka Ellen Ripley – znana bardziej jako Sigourney Weaver. Ta wybitna amerykańska aktorka (trzy nominacje do Oscara) rolą drobnej kobiety walczącej z Obcymi, całkowicie zdeklasowała pozostałe konkurentki do tronu. Bez wątpienia na sukces w tej kategorii zapracował cały tabun gwiazd począwszy od Ridleya Scotta – reżysera pierwszego Aliena (znanego w Polsce jako Obcy – ósmy pasażer Nostromo), po nieraz gwiazdorską obsadę w kolejnych częściach (Michael Biehn – znany z pierwszego Terminatora, Charles Dance, Pete Postlethwaite, Winona Ryder czy w końcu sam Hellboy – Ron Perlman). Nie można też zapomnieć o Hansie Rudolfie Gigerze, zwariowanym szwajcarskim artyście, i jego wizji ksenomorfa, która do dziś budzi grozę.
Ostatni Alien (Alien: Resurrection) powstał w 1997 roku. I choć sama postać obcego zaczęła żyć w innej serii kinowej (Alien versus Predator), to niewykluczone, że doczekamy się jeszcze kiedyś kolejnej części klasycznego Obcego. Sama Weaver nie wyklucza takiej możliwości. Choć stawia dwa warunki: musi być dobry scenariusz i reżyser.

Nie ma jak zombie
Jak nie walczy się z obcym, to z kim? Odpowiedź jest prosta: z zombie. Zaraz po Weaver w kategorii twardych i pięknych kobiet plasuje się ukraińska supermodelka Milla Jovovich. Nikt tak jak ona nie potrafi się rozprawiać z żywymi trupami. Co udowodniła w trzech częściach cyklu Resident Evil. Jest duża szansa, że wszyscy zwolennicy pięknej Ukrainki doczekają się kolejnej części filmu opartego na grze komputerowej. W końcu cały cykl przyniósł grube miliony dolarów (ostatnia, trzecia część Resident Evil: Extinction tylko w USA zarobiła 50 mln dolarów, zaś na świecie około 100 dalszych). Reżyser Paul W. S. Anderson już rozmawia z firmą Sony – mającą prawa do gry – na temat czwartej części cyklu.

Być jak Lara Croft
Pewnym zaskoczeniem może się wydać tak wysokie miejsce Angielki Rhony Mitry. Ta 33-letnia aktorka coraz śmielej sobie postępuje w kinie akcji. No ale początki kariery zobowiązują. Mitra była jedną z modelek pozujących jako Lara Croft (bohaterka komputerowych gier akcji). W kinie dla ludzi o mocnych nerwach dała się poznać już w Hollow Man, choć tam grała ofiarę niż twardą bohaterkę. W 2006 roku zagrała główną rolę w horrorze Skinwalkers, gdzie już musiała stawić czoło wampirom. Najwyraźniej tego typu role przypadły jej do gustu. W zeszłym roku pojawiła się w brytyjskiej produkcji Doomsday, gdzie jako major Eden Sinclair musiała stawić czoło zmutowanym mieszkańcom... Szkocji. W tym roku możemy obejrzeć Mitrę w wampiryczno-wilkołaczym Underworld: Rise of the Lycans (Underworld: bunt Lykanów), w którym zastąpiła w roli głównej Kate Beckinsale, która była ozdobą dwóch pierwszych części cyklu.

Chiny kontra USA
Czołowa piątkę najtwardszych aktorek zamykają wschodząca gwiazda kina Ling Bai oraz dwie utytułowane już aktorki: Angelina Jolie i Uma Thurman. Chinka Ling Bai dała się poznać szerszej publiczności w trzeciej części francuskiej komedii Taxi  – jako femme fatale głównego bohatera, francuskiego fajtłapowatego policjanta Émiliena. W 2007 roku zagrała główna rolę w cyberpunkowym The Gene Generation. Film może i pozostawia sporo do życzenia, jednak Ling Bai całkiem dobrze poradziła sobie ze swoją – dość głupia prawdę mówiąc – rolą. W tym roku pojawi się też u boku samego Jasona Stathama w kontynuacji filmu Crank: Crank: High Voltage.
Ex aequo na piątym miejscu znalazły się Angelina Jolie i Uma Thurman. Obie raczej tylko o czasu do czasu pojawiają się w kinie akcji, jednak kilka ról wartych jest zapamiętania. Jeśli chodzi o Joli – wiadomo, Lara Croft (Lara Croft: Tomb Raider i  Lara Croft Tomb Raider: The Cradle of Life). Choć może nie były to najbardziej udane produkcje, to jednak wcielenie się w ikonę popkultury jaka bez wątpienia jest Croft warte jest zapamiętania. Z kolei  Thurman znalazła się tu za sprawą roli Narzeczonej (The Bride) z dwóch części kultowego dla wielu obrazu Kill Bill wyreżyserowanego przez – również kultowego dla wielu – Quentina Tarantino.

Oczywiście to nie wszystkie „twarde i piękne” aktorki. Do pierwszej piątki niewiele brakuje Kristannie Loken, znanej z trzeciej części Terminatora, gdzie siała postrach jako T-X, terminator najnowszej generacji. Dała się też poznać jako superagenta w serialu Painkiller Jane. Nie można też zapomnieć o Lindzie Hamilton, walczącej – jako Sarah Connor – w dwóch pierwszych Terminatorach. W trzeciej części (Terminator 3: Rise of the Machines) już nie zagrała, gdyż jak głosi plotka, reżyser filmu i były mąż Lindy, James Cameron, nie znalazł dla niej miejsca w obsadzie...

Paweł Gadaczek